شركت در جنگ صفين در ترديد به سر مىبرد . « 1 » پيام اين گزارش اين است كه در آن جنگ معيار تشخيص جبهه حق وجود عمار بوده و نه رهبرى على عليه السّلام . سخن ابن عباس نيز كه مىگفت : « فما بال هولاء القوم ( آل محمد ) يفتخرون علينا يقولون انهم اعلم منا « 2 » » حكايت از اين ديدگاه دارد . نعيم بن دجاجه به حضرت امير مىگفت : « با تو بودن ، ذليل شدن و جدايى از تو نيز كفر است » . « 3 » و سفيان بن ليلى همدانى از اصحاب امام حسن با عبارت « السلام عليك يا مذل المؤمنين » به آن مظلوم اهانت كرد . « 4 » از زراره نقل شده است كه مىگفت : « رحم الله . ابا جعفر ( امام باقر ) و اما جعفر فان فى قلبى عليه لفتة » و يا مىگفت : « صاحبكم ( امام صادق ) هذا ليس له بصيرة بكلام الرجال » و يا در جواب امام صادق كه فرمود : « حكم بن عتيبه بر پدرم دروغ بسته است ، مىگفت : حكم بر پدرش دروغ نبسته است . » « 5 » به ابو بصير نيز نسبت داده شده كه مىگفت : « اظن صاحبنا ( امام كاظم ) ما تكامل علمه » و يا مىگفت : « ما اظن صاحبنا تناهى حلمه بعد » و يا « ان صاحبكم لو ظفر بها ( دنيا ) لاستأثر بها » . « 6 » در اين زمينه مىتوان مخالفت‌هاى اصحاب در باب انديشه‌هاى كلامى همچون بحث جسمانيت ، شيئيت ، صورت خدا و استطاعت را نام برد و نيز مخالفت‌هاى زراره ، محمد بن مسلم ، مؤمن الطاق ، هشام بن حكم ، هشام بن سالم و ديگران را مثال زد . « 7 » از بحث‌هاى ديگر ، اختلافات بين اصحاب ائمه است كه به سؤال از ائمه نيز كشيده مىشد . امام جواد عليه السّلام مىفرمود : نماز خواندن پشت‌سر

--> ( 1 ) . كشى ، ص 52 . ( 2 ) . همان ، ص 55 و 60 - 62 . ( 3 ) . همان ، ص 90 . ( 4 ) . همان ، ص 111 . ( 5 ) . همان ، ص 144 و 149 و 158 و 209 . ( 6 ) . همان ، ص 169 - 172 . ( 7 ) . همان ، صص 145 ، 146 ، 148 ، 151 ، 168 ، 169 ، 188 ، 156 ، 284 و 540 و . . . ؛ شيخ صدوق ، التوحيد ، ص 97 - 104 . ( بيست حديث در رد اقوال هشام جواليقى و هشام بن حكم ) .